Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường tỉnh Nghệ An
CÂY DỨA – TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN TẠI NGHỆ AN
Dứa là một trong những cây ăn quả được nhiều địa phương xác định là cây trồng chủ lực trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đặc biệt là các vùng núi, vùng sâu, vùng xa, nơi có địa hình khó khăn và không thuận tiện về nguồn nước.
Theo tiến sỹ Đinh Cao Khuê – Chủ tịch HĐQT- Tổng giám đốc Công ty CPTPXK Đồng Giao, tính theo sản lượng dứa quốc gia năm 2024 thì Việt Nam đạt 0,76 triệu tấn đứng thứ 11 trong số các nước, vùng lãnh thổ có sản lượng dứa nhiều nhất thế giới. Mặc dù vậy, Việt Nam sở hữu tiềm năng rất lớn để mở rộng thị phần. Không chỉ tiêu thụ tươi, dứa còn được tiêu thụ dưới dạng chế biến, vói việc thế giới đã phát triển cong nghệ, thiết bị chế biến Dứa.
Tại Việt Nam, dứa được trồng từ Bắc vào Nam, tuy nhiên sản lượng trồng tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Nam (chiếm đến 90% diện tích cả nước). Các tỉnh có diện tích trồng dứa lớn gồm: Tiền Giang (14.800 ha), Kiên Giang (10.000 ha), Hậu Giang (gần 1.600 ha), Long An (1.000 ha)… Đến năm 2024 toàn vùng Bắc Trung bộ đã có hơn 6.800 hecta trồng dứa tập trung ở các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh với sản lượng thu hoạch gần 133.000 tấn.
Hiện trạng vùng sản xuất Dứa Nghệ An
Diện tích trồng Dứa tỉnh Nghệ An năm 2025 ước đạt: 1.899 ha, sản lượng ước đạt 38.703 tấn/năm. Tập trung nhiều tại xã Quỳnh Thắng với diện tích 1.296 ha. Giống dứa chủ yếu trồng: Cayen, MD2, Queen.
Từ năm 2022-2025, tiêu thụ dứa có nhiều thuận lợi cả điều kiện sinh trưởng, năng suất và giá bán sản phẩm. Giá dứa thời điểm cuối tháng 6/2025 dứa VietGAP, GlobalGAP đạt 18.000 – 22.000 đ/kg, dứa thông thường đạt 10.000 đồng -12.000 đồng/kg (tăng 15% so với cùng kỳ năm 2024).
Ngoài lượng dứa bán cho các nhà máy chế biến, một lượng lớn dứa quả được các Doanh nghiệp, HTX bán ra thị trường theo kênh các cửa hàng thực phẩm sạch. Các đơn vị: HTX dứa AE&TA; HTX Dứa NAQUEEN,…là những đơn vị khai thác tốt thị trường này. Năm 2024, HTX dứa AE&TA xuất khẩu được 150 tấn dứa sang thị trường Hàn Quốc, Nhật Bản.
Xây dựng vùng nguyên liệu gắn với chế biến
Đề án phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực của tỉnh Nghệ An giai đoạn 2021-2025, tầm nhìn đến 2030 được UBND tỉnh phê duyệt tại quyết định 4288/QĐ-UBND ngày 11/11/2021 đề ra kế hoạch đến 2030, Nghệ An sẽ có 13 ngàn ha dứa, sản lượng 300.000 tấn trong đó dứa Công nghệ cao là 8.000 ha cho sản lượng 224.000 tấn. Như vậy, Nghệ An cũng xác định Dứa là cây trồng chủ lực của địa phương, mang lại nguồn thu nhập chính cho bà con nông dân nơi đây.
Định hướng hiện nay, Nghệ An đẩy mạnh phát triển diện tích trồng Dứa tập trung, dự kiến khoảng 5.000 ha; áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ,…tạo ra các vùng nguyên liệu tập trung, hàng hoá đảm bảo an toàn phục vụ xuất khẩu và nội tiêu trong nước.
Nghị quyết 34/2025/NQ-HĐND ngày 12/12/2025 của Hội đồng nhân dân tỉnh Nghệ An ban hành một số chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp nông thôn trên địa nàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2026-2030 đã có nhiều chính sách hỗ trợ để phát triển cây Dứa trong đó Tổ chức, cá nhân, hộ gia đình tham gia trồng Dứa được trực tiếp hỗ trợ 80% kinh phí mua giống; 5.000.000 đồng/ha chi phí làm đất trồng mới; 3.500.000 đồng/ha màng phủ nilon che phủ luống. Ngoài ra Nghị quyết 34/2025/NQ-HĐND còn có các chính sách hỗ trợ liên quan khác như: Hỗ trợ tập trung ruộng đất để sản xuất nông nghiệp quy mô lớn; Hỗ trợ máy móc, thiết bị sản xuất chế biến; Chính sách thành lập mới Hợp tác xã; Chính sách hỗ trợ chất lượng sản phẩmt nông lâm thuỷ sản. Có thể nói Nghị quyết 34/2025/NQ-HĐND tạo điều kiện rất thuận lợi để phát triển cây dứa, tạo ra các vùng nguyên liệu dứa tập trung, đảm bảo an toàn thực phẩm phục vụ chế biến và xuất khẩu.
Ngoài thủ phủ dứa Nghệ An hiện nay là xã Quỳnh Thắng thì các địa phương khác trong tỉnh cũng đang tích cực chuyển đổi, xây dựng vùng nguyên liệu dứa rất mạnh, điển hình các xã Vân Du, Tân Kỳ, Tân Phú, Tân An, Nghĩa Đồng, Nghĩa Hành, Tiên Đồng…, ở nơi nào khí thế với cây dứa cũng bốc cao ngùn ngụt. “Nghị quyết trồng dứa” đang từng giờ, từng phút đi vào thực tiễn trên những cánh đồng xứ Nghệ.
Xây dựng nhà máy chế biến đảm bảo bao tiêu đầu ra nguyên liệu
Trên địa bàn Nghệ An có 01 nhà máy chế biến nước dứa cô đặc của Công ty CP Thực phẩm NaFoods với công suất 200 tấn dứa quả/ngày (tương đương 35.000 tấn dứa quả/năm chế biến được 8.750 tấn nước dứa cô đặc/năm). Thị trường xuất khẩu chủ yếu xuất sang các nước Châu Âu.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Công ty CP Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (DOVECO) đầu tư xây dựng một nhà máy chế biến hoa quả quy mô lớn, ứng dụng công nghệ hiện đại bậc nhất tại tỉnh Nghệ An với quy mô khoảng 10 ha. Mục tiêu của dự án nhằm nâng cao giá trị gia tăng, giải quyết đầu ra ổn định cho các sản phẩm nông nghiệp thế mạnh của tỉnh, đặc biệt là cây ăn quả và rau màu.
Ngoài ra, hướng đến mục tiêu xây dựng chuỗi liên kết sản xuất bền vững từ vùng nguyên liệu đến nhà máy chế biến, UBND tỉnh Nghệ An đã ký hợp tác với DOVECO. Mục tiêu của Nghệ An và DOVECO sẽ là xây dựng vùng nguyên liệu đủ lớn cho nhà máy chế biến, trước mắt trồng mới khoảng 1.000ha ngay trong năm 2026. Năm 2027 trồng mới 2.000 ha và tăng lên 5.000 ha trong những năm tiếp theo. Phía Đồng Giao cam kết khởi công nhà máy sớm nhất, đầu tư dây chuyền công nghệ hiện đại nhất, ký kết hợp đồng và bao tiêu 100% sản phẩm cho bà con nông dân trong vùng liên kết. Ngoài ra, đối với chính sách phát triển vùng nguyên liệu, Đồng Giao cũng sẽ có hỗ trợ về giống, phân bón và kỹ thuật cho các tổ chức, cá nhân tham gia trồng dứa nguyên liệu.
Những nút thắt, điểm nghẽn cần tháo gỡ để phát triển cây Dứa
Trong chiến lược phát triển của DOVECO, vùng đất Bắc Trung Bộ mang đầy đủ các yếu tố để có thể trở thành trung tâm sản xuất và chế biến rau quả lớn, đặc biệt là cây dứa. Khát vọng và tính toán của DOVECO cho thấy: chỉ riêng 3 tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh hiện còn dư địa khoảng 70 nghìn hec ta phù hợp xây dựng vùng nguyên liệu dứa. Nếu thành công, Bắc Trung Bộ sẽ là nền tảng giúp cây dứa sớm vượt mốc ngành hàng tỷ đô.
Với lợi thế về đất đai, khí hậu phù hợp với đặc tính phát triển của cây Dứa, Tỉnh uỷ, HĐND, UBND tỉnh Nghệ An và Sở Nông nghiệp Môi trường xác định Dứa là cây trồng chủ lực, ban hành nhiều chính sách phát triển; các địa phương tích cực hưởng ứng xây dựng, phát triển vùng nguyên liệu; các Doanh nghiệp chế biến thực phẩm đã, đang xây dựng nhà máy chế biến dứa trên địa bàn đảm bảo khép kín sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm. Mặc dù đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ, nhưng để phát huy lợi thế cạnh tranh của cây Dứa tại tỉnh Nghệ An vẫn còn nhiều nút thắt, điểm nghẽn cần tháo gỡ.
Quỹ đất cho sản xuất ngày càng hạn chế, việc phát triển cây Dứa sẽ tác động tới diện tích các cây trồng khác như Mía, Sắn; Cây có múi,… bài toán quy hoạch phát triển bền vững, hiệu quả cho các loại cây trồng được đặt lên so sánh; với mật độ trông Dứa hiện nay khoảng 50-60 ngàn chồi/ha, việc phát triển hàng ngàn ha dứa nguyên liệu đòi hỏi lượng giống cung ứng rất lớn; câu chuyện liên kết, cùng nhau thay đổi tư duy từ sản xuất nhỏ lẻ chuyển sang kinh tế, theo hướng nâng cao chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường như xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đẩy mạnh chế biến sâu, ứng dụng chuyển đổi số, hoàn thiện hệ thống logistics, nâng cao năng lực xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường xuất khẩu cần được đặt ra; Ngoài ra còn có thách thức khách quan từ tác động của biến đổi khí hậu với cường độ, tần suất của loại hình thiên tai ngày càng khốc liệt; tình trạng nguồn nước vừa thừa vừa thiếu gây ra nguy cơ hạn hán, lũ lụt, sạt lở đất, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống sản xuất, sinh hoạt của người dân.
Giải pháp chủ yếu
Tại Diễn đàn “Kết nối sản xuất và tiêu thụ nông sản các tỉnh vùng Bắc Trung bộ (dứa, chè, cây ăn quả có múi) tổ chức tại Nghệ An diễn ra vào tháng 8/2025 với sự tham gia của Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Hội Làm vườn Việt Nam; Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường; Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật; Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An đã đưa ra một số giải pháp phát triển (dứa, chè, cây ăn quả có múi) cho vùng bắc Trung bộ nói chung và Nghệ An nói riêng, đối với cây Dứa cần tập trung vào các giải pháp sau:
a) Quản lý quy mô sản xuất
Tiếp tục rà soát quỹ đất tại các địa phương để xây dựng vùng nguyên liệu Dứa đặc biệt chú trọng xây dựng các vùng sản xuất Dứa hàng hóa theo định hướng phát triển tập trung, tại các vùng có điều kiện đầu tư thâm canh. Hạn chế tối đa tình trạng gia tăng diện tích, phát triển nóng vùng trồng, nhất là tại các vùng không phù hợp.
b) Giống và cơ cấu giống
- Đẩy mạnh nghiên cứu chọn tạo, phát triển các giống mới, có năng suất, chất lượng, phục vụ nhu cầu đa dạng của thị trường. Bên cạnh các giống Dứa đã được phát triển trong sản xuất, tiếp tục quan tâm thu thập, nghiên cứu khảo nghiệm đánh giá nhanh các giống mới, có năng suất, chất lượng cao, rải vụ thu hoạch, giống thích ứng biến đổi khí hậu, chống chịu sâu bệnh,...để kịp thời bổ sung cho sản xuất.
Nâng cao tỷ lệ sử dụng cây giống chất lượng, sạch bệnh, có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo tiêu chuẩn.
- Tăng cường công tác hướng dẫn, thanh/kiểm tra, xử lý vi phạm đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh giống. Thông tin rộng rãi các địa chỉ cơ sở cung ứng giống chất lượng, tin cậy, cũng như các địa chỉ có vi phạm quy định về sản xuất, kinh doanh giống để nông dân nắm bắt, lựa chọn khi có nhu cầu cây giống.
- Quan tâm xây dựng hệ thống sản xuất cây giống sạch bệnh theo quy trình nhà lưới 3 cấp tại các địa phương, vùng sản xuất tập trung.
c) Kỹ thuật canh tác nâng cao chất lượng và ATTP
- Tập hợp thành tựu khoa học trên từng đối tượng cây trồng thành các gói kỹ thuật đồng bộ (bộ KIT công nghệ), được phân chia theo 2 cấp độ: công nghệ cao và công nghệ tiên tiến để áp dụng vào các vùng sản xuất có điều kiện khác nhau một cách có hiệu quả.
- Đẩy mạnh thực hành sản xuất an toàn, khắc phục, giảm thiểu tình trạng lạm dụng sử dụng phân hóa học và thuốc BVTV, ảnh hưởng chất lượng và ATTP cam hiện nay.
- Ưu tiên đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật thâm canh cây chủ lực trồng tập trung theo hướng thích ứng BĐKH, tạo sản phẩm an toàn, hiệu quả cao, bền vững:
+ Kỹ thuật canh tác trên đất dốc;
+ Giống, gốc ghép phù hợp (chống chịu sâu bệnh, khô hạn, ngập,…);
+ Quy trình thâm canh, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất (đặc biệt là kỹ thuật che phủ đất giữ ẩm; tưới nước tiết kiệm; sử dụng phân bón, thuốc BVTV theo hướng hữu cơ, sinh học; kỹ thuật bao trái);
+ Quy trình kỹ thuật xử lý ra hoa, đậu quả, rải vụ thu hoạch và phòng trừ sâu bệnh hại cây ăn quả chủ lực trong điều kiện BĐKH.
+ Kỹ thuật thâm canh, xử lý hiện tượng khô quả, cải thiện chất lượng cây có múi ở các vùng tập trung.
d) Liên kết sản xuất, tiêu thụ
- Có cơ chế tích tụ ruộng đất để khuyến khích doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp lớn đầu tư, liên kết với nông dân trong chuỗi giá trị cây ăn quả chủ lực trồng tập trung, từ sản xuất đến thu mua, bảo quản, chế biến và xuất khẩu;
- Đẩy mạnh hình thành các liên kết vùng trong sản xuất, tiêu thụ, xuất khẩu trái cây.
- Tổ chức các hiệp hội ngành hàng nhằm tăng cường trao đổi thông tin thị trường, hợp tác sản xuất, xuất khẩu.
e) Thông tin, dự báo và nâng cao năng lực
- Quan tâm công tác nghiên cứu dự báo, tăng cường phổ biến thông tin về: diễn biến thời tiết khí hậu, thiên tai (đặc biệt là các hiện tượng thời tiết cực đoan ở các thời kỳ cây ăn quả dễ bị tác động, ảnh hưởng đến ra hoa, đậu quả, năng suất, chất lượng), cảnh báo sâu bệnh hại, dự báo thị trường tiêu thụ,…
- Phổ biến kỹ thuật thâm trong điều kiện BĐKH, các mô hình CSA trong sản xuất;
- Đào tạo, tập huấn cho cán bộ cơ sở, nông dân nâng cao nhận thức và năng lực ứng phó BĐKH.
g) Chính sách đất đai
- Khuyến khích nông dân dồn đổi ruộng đất xây dựng vùng sản xuất tập trung;
- Phát triển thị trường chuyển nhượng và thuê đất để phát triển vùng sản xuất chủ lực tập trung ở các địa phương;
- Tạo điều kiện khuyến khích nông dân và doanh nghiệp liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm trên cơ sở đóng góp của nông dân về đất đai, lao động; doanh nghiệp đầu tư giống, vật tư và quy trình sản xuất, thu mua, tiêu thụ.
h) Mở rộng thị trường, xúc tiến thương mại
- Tiếp tục tổ chức thực hiện có hiệu quả chương trình xúc tiến thương mại nhằm phát triển thị trường tiêu thụ nội địa; giữ vững các thị trường xuất khẩu lớn, thị trường truyền thống và mở rộng thêm các thị trường mới.
- Tăng cường đàm phán tháo gỡ rào cản, ký kết các hiệp định kiểm dịch thực vật đối với các nước có khả năng nhập khẩu trái cây Việt Nam, đặc biệt là các thị trường lớn;
- Tăng cường xây dựng và khai thác, phát huy giá trị thương hiệu, đăng ký chỉ dẫn địa lý; truy xuất nguồn gốc sản phẩm./.
Theo tiến sỹ Đinh Cao Khuê – Chủ tịch HĐQT- Tổng giám đốc Công ty CPTPXK Đồng Giao, tính theo sản lượng dứa quốc gia năm 2024 thì Việt Nam đạt 0,76 triệu tấn đứng thứ 11 trong số các nước, vùng lãnh thổ có sản lượng dứa nhiều nhất thế giới. Mặc dù vậy, Việt Nam sở hữu tiềm năng rất lớn để mở rộng thị phần. Không chỉ tiêu thụ tươi, dứa còn được tiêu thụ dưới dạng chế biến, vói việc thế giới đã phát triển cong nghệ, thiết bị chế biến Dứa.
Tại Việt Nam, dứa được trồng từ Bắc vào Nam, tuy nhiên sản lượng trồng tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Nam (chiếm đến 90% diện tích cả nước). Các tỉnh có diện tích trồng dứa lớn gồm: Tiền Giang (14.800 ha), Kiên Giang (10.000 ha), Hậu Giang (gần 1.600 ha), Long An (1.000 ha)… Đến năm 2024 toàn vùng Bắc Trung bộ đã có hơn 6.800 hecta trồng dứa tập trung ở các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh với sản lượng thu hoạch gần 133.000 tấn.
Hiện trạng vùng sản xuất Dứa Nghệ An
Diện tích trồng Dứa tỉnh Nghệ An năm 2025 ước đạt: 1.899 ha, sản lượng ước đạt 38.703 tấn/năm. Tập trung nhiều tại xã Quỳnh Thắng với diện tích 1.296 ha. Giống dứa chủ yếu trồng: Cayen, MD2, Queen.
Từ năm 2022-2025, tiêu thụ dứa có nhiều thuận lợi cả điều kiện sinh trưởng, năng suất và giá bán sản phẩm. Giá dứa thời điểm cuối tháng 6/2025 dứa VietGAP, GlobalGAP đạt 18.000 – 22.000 đ/kg, dứa thông thường đạt 10.000 đồng -12.000 đồng/kg (tăng 15% so với cùng kỳ năm 2024).
Ngoài lượng dứa bán cho các nhà máy chế biến, một lượng lớn dứa quả được các Doanh nghiệp, HTX bán ra thị trường theo kênh các cửa hàng thực phẩm sạch. Các đơn vị: HTX dứa AE&TA; HTX Dứa NAQUEEN,…là những đơn vị khai thác tốt thị trường này. Năm 2024, HTX dứa AE&TA xuất khẩu được 150 tấn dứa sang thị trường Hàn Quốc, Nhật Bản.
Xây dựng vùng nguyên liệu gắn với chế biến
Đề án phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực của tỉnh Nghệ An giai đoạn 2021-2025, tầm nhìn đến 2030 được UBND tỉnh phê duyệt tại quyết định 4288/QĐ-UBND ngày 11/11/2021 đề ra kế hoạch đến 2030, Nghệ An sẽ có 13 ngàn ha dứa, sản lượng 300.000 tấn trong đó dứa Công nghệ cao là 8.000 ha cho sản lượng 224.000 tấn. Như vậy, Nghệ An cũng xác định Dứa là cây trồng chủ lực của địa phương, mang lại nguồn thu nhập chính cho bà con nông dân nơi đây.
Định hướng hiện nay, Nghệ An đẩy mạnh phát triển diện tích trồng Dứa tập trung, dự kiến khoảng 5.000 ha; áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ,…tạo ra các vùng nguyên liệu tập trung, hàng hoá đảm bảo an toàn phục vụ xuất khẩu và nội tiêu trong nước.
Nghị quyết 34/2025/NQ-HĐND ngày 12/12/2025 của Hội đồng nhân dân tỉnh Nghệ An ban hành một số chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp nông thôn trên địa nàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2026-2030 đã có nhiều chính sách hỗ trợ để phát triển cây Dứa trong đó Tổ chức, cá nhân, hộ gia đình tham gia trồng Dứa được trực tiếp hỗ trợ 80% kinh phí mua giống; 5.000.000 đồng/ha chi phí làm đất trồng mới; 3.500.000 đồng/ha màng phủ nilon che phủ luống. Ngoài ra Nghị quyết 34/2025/NQ-HĐND còn có các chính sách hỗ trợ liên quan khác như: Hỗ trợ tập trung ruộng đất để sản xuất nông nghiệp quy mô lớn; Hỗ trợ máy móc, thiết bị sản xuất chế biến; Chính sách thành lập mới Hợp tác xã; Chính sách hỗ trợ chất lượng sản phẩmt nông lâm thuỷ sản. Có thể nói Nghị quyết 34/2025/NQ-HĐND tạo điều kiện rất thuận lợi để phát triển cây dứa, tạo ra các vùng nguyên liệu dứa tập trung, đảm bảo an toàn thực phẩm phục vụ chế biến và xuất khẩu.
Ngoài thủ phủ dứa Nghệ An hiện nay là xã Quỳnh Thắng thì các địa phương khác trong tỉnh cũng đang tích cực chuyển đổi, xây dựng vùng nguyên liệu dứa rất mạnh, điển hình các xã Vân Du, Tân Kỳ, Tân Phú, Tân An, Nghĩa Đồng, Nghĩa Hành, Tiên Đồng…, ở nơi nào khí thế với cây dứa cũng bốc cao ngùn ngụt. “Nghị quyết trồng dứa” đang từng giờ, từng phút đi vào thực tiễn trên những cánh đồng xứ Nghệ.
Xây dựng nhà máy chế biến đảm bảo bao tiêu đầu ra nguyên liệu
Trên địa bàn Nghệ An có 01 nhà máy chế biến nước dứa cô đặc của Công ty CP Thực phẩm NaFoods với công suất 200 tấn dứa quả/ngày (tương đương 35.000 tấn dứa quả/năm chế biến được 8.750 tấn nước dứa cô đặc/năm). Thị trường xuất khẩu chủ yếu xuất sang các nước Châu Âu.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Công ty CP Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (DOVECO) đầu tư xây dựng một nhà máy chế biến hoa quả quy mô lớn, ứng dụng công nghệ hiện đại bậc nhất tại tỉnh Nghệ An với quy mô khoảng 10 ha. Mục tiêu của dự án nhằm nâng cao giá trị gia tăng, giải quyết đầu ra ổn định cho các sản phẩm nông nghiệp thế mạnh của tỉnh, đặc biệt là cây ăn quả và rau màu.
Ngoài ra, hướng đến mục tiêu xây dựng chuỗi liên kết sản xuất bền vững từ vùng nguyên liệu đến nhà máy chế biến, UBND tỉnh Nghệ An đã ký hợp tác với DOVECO. Mục tiêu của Nghệ An và DOVECO sẽ là xây dựng vùng nguyên liệu đủ lớn cho nhà máy chế biến, trước mắt trồng mới khoảng 1.000ha ngay trong năm 2026. Năm 2027 trồng mới 2.000 ha và tăng lên 5.000 ha trong những năm tiếp theo. Phía Đồng Giao cam kết khởi công nhà máy sớm nhất, đầu tư dây chuyền công nghệ hiện đại nhất, ký kết hợp đồng và bao tiêu 100% sản phẩm cho bà con nông dân trong vùng liên kết. Ngoài ra, đối với chính sách phát triển vùng nguyên liệu, Đồng Giao cũng sẽ có hỗ trợ về giống, phân bón và kỹ thuật cho các tổ chức, cá nhân tham gia trồng dứa nguyên liệu.
Những nút thắt, điểm nghẽn cần tháo gỡ để phát triển cây Dứa
Trong chiến lược phát triển của DOVECO, vùng đất Bắc Trung Bộ mang đầy đủ các yếu tố để có thể trở thành trung tâm sản xuất và chế biến rau quả lớn, đặc biệt là cây dứa. Khát vọng và tính toán của DOVECO cho thấy: chỉ riêng 3 tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh hiện còn dư địa khoảng 70 nghìn hec ta phù hợp xây dựng vùng nguyên liệu dứa. Nếu thành công, Bắc Trung Bộ sẽ là nền tảng giúp cây dứa sớm vượt mốc ngành hàng tỷ đô.
Với lợi thế về đất đai, khí hậu phù hợp với đặc tính phát triển của cây Dứa, Tỉnh uỷ, HĐND, UBND tỉnh Nghệ An và Sở Nông nghiệp Môi trường xác định Dứa là cây trồng chủ lực, ban hành nhiều chính sách phát triển; các địa phương tích cực hưởng ứng xây dựng, phát triển vùng nguyên liệu; các Doanh nghiệp chế biến thực phẩm đã, đang xây dựng nhà máy chế biến dứa trên địa bàn đảm bảo khép kín sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm. Mặc dù đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ, nhưng để phát huy lợi thế cạnh tranh của cây Dứa tại tỉnh Nghệ An vẫn còn nhiều nút thắt, điểm nghẽn cần tháo gỡ.
Quỹ đất cho sản xuất ngày càng hạn chế, việc phát triển cây Dứa sẽ tác động tới diện tích các cây trồng khác như Mía, Sắn; Cây có múi,… bài toán quy hoạch phát triển bền vững, hiệu quả cho các loại cây trồng được đặt lên so sánh; với mật độ trông Dứa hiện nay khoảng 50-60 ngàn chồi/ha, việc phát triển hàng ngàn ha dứa nguyên liệu đòi hỏi lượng giống cung ứng rất lớn; câu chuyện liên kết, cùng nhau thay đổi tư duy từ sản xuất nhỏ lẻ chuyển sang kinh tế, theo hướng nâng cao chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường như xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đẩy mạnh chế biến sâu, ứng dụng chuyển đổi số, hoàn thiện hệ thống logistics, nâng cao năng lực xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường xuất khẩu cần được đặt ra; Ngoài ra còn có thách thức khách quan từ tác động của biến đổi khí hậu với cường độ, tần suất của loại hình thiên tai ngày càng khốc liệt; tình trạng nguồn nước vừa thừa vừa thiếu gây ra nguy cơ hạn hán, lũ lụt, sạt lở đất, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống sản xuất, sinh hoạt của người dân.
Giải pháp chủ yếu
Tại Diễn đàn “Kết nối sản xuất và tiêu thụ nông sản các tỉnh vùng Bắc Trung bộ (dứa, chè, cây ăn quả có múi) tổ chức tại Nghệ An diễn ra vào tháng 8/2025 với sự tham gia của Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Hội Làm vườn Việt Nam; Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường; Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật; Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An đã đưa ra một số giải pháp phát triển (dứa, chè, cây ăn quả có múi) cho vùng bắc Trung bộ nói chung và Nghệ An nói riêng, đối với cây Dứa cần tập trung vào các giải pháp sau:
a) Quản lý quy mô sản xuất
Tiếp tục rà soát quỹ đất tại các địa phương để xây dựng vùng nguyên liệu Dứa đặc biệt chú trọng xây dựng các vùng sản xuất Dứa hàng hóa theo định hướng phát triển tập trung, tại các vùng có điều kiện đầu tư thâm canh. Hạn chế tối đa tình trạng gia tăng diện tích, phát triển nóng vùng trồng, nhất là tại các vùng không phù hợp.
b) Giống và cơ cấu giống
- Đẩy mạnh nghiên cứu chọn tạo, phát triển các giống mới, có năng suất, chất lượng, phục vụ nhu cầu đa dạng của thị trường. Bên cạnh các giống Dứa đã được phát triển trong sản xuất, tiếp tục quan tâm thu thập, nghiên cứu khảo nghiệm đánh giá nhanh các giống mới, có năng suất, chất lượng cao, rải vụ thu hoạch, giống thích ứng biến đổi khí hậu, chống chịu sâu bệnh,...để kịp thời bổ sung cho sản xuất.
Nâng cao tỷ lệ sử dụng cây giống chất lượng, sạch bệnh, có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo tiêu chuẩn.
- Tăng cường công tác hướng dẫn, thanh/kiểm tra, xử lý vi phạm đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh giống. Thông tin rộng rãi các địa chỉ cơ sở cung ứng giống chất lượng, tin cậy, cũng như các địa chỉ có vi phạm quy định về sản xuất, kinh doanh giống để nông dân nắm bắt, lựa chọn khi có nhu cầu cây giống.
- Quan tâm xây dựng hệ thống sản xuất cây giống sạch bệnh theo quy trình nhà lưới 3 cấp tại các địa phương, vùng sản xuất tập trung.
c) Kỹ thuật canh tác nâng cao chất lượng và ATTP
- Tập hợp thành tựu khoa học trên từng đối tượng cây trồng thành các gói kỹ thuật đồng bộ (bộ KIT công nghệ), được phân chia theo 2 cấp độ: công nghệ cao và công nghệ tiên tiến để áp dụng vào các vùng sản xuất có điều kiện khác nhau một cách có hiệu quả.
- Đẩy mạnh thực hành sản xuất an toàn, khắc phục, giảm thiểu tình trạng lạm dụng sử dụng phân hóa học và thuốc BVTV, ảnh hưởng chất lượng và ATTP cam hiện nay.
- Ưu tiên đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật thâm canh cây chủ lực trồng tập trung theo hướng thích ứng BĐKH, tạo sản phẩm an toàn, hiệu quả cao, bền vững:
+ Kỹ thuật canh tác trên đất dốc;
+ Giống, gốc ghép phù hợp (chống chịu sâu bệnh, khô hạn, ngập,…);
+ Quy trình thâm canh, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất (đặc biệt là kỹ thuật che phủ đất giữ ẩm; tưới nước tiết kiệm; sử dụng phân bón, thuốc BVTV theo hướng hữu cơ, sinh học; kỹ thuật bao trái);
+ Quy trình kỹ thuật xử lý ra hoa, đậu quả, rải vụ thu hoạch và phòng trừ sâu bệnh hại cây ăn quả chủ lực trong điều kiện BĐKH.
+ Kỹ thuật thâm canh, xử lý hiện tượng khô quả, cải thiện chất lượng cây có múi ở các vùng tập trung.
d) Liên kết sản xuất, tiêu thụ
- Có cơ chế tích tụ ruộng đất để khuyến khích doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp lớn đầu tư, liên kết với nông dân trong chuỗi giá trị cây ăn quả chủ lực trồng tập trung, từ sản xuất đến thu mua, bảo quản, chế biến và xuất khẩu;
- Đẩy mạnh hình thành các liên kết vùng trong sản xuất, tiêu thụ, xuất khẩu trái cây.
- Tổ chức các hiệp hội ngành hàng nhằm tăng cường trao đổi thông tin thị trường, hợp tác sản xuất, xuất khẩu.
e) Thông tin, dự báo và nâng cao năng lực
- Quan tâm công tác nghiên cứu dự báo, tăng cường phổ biến thông tin về: diễn biến thời tiết khí hậu, thiên tai (đặc biệt là các hiện tượng thời tiết cực đoan ở các thời kỳ cây ăn quả dễ bị tác động, ảnh hưởng đến ra hoa, đậu quả, năng suất, chất lượng), cảnh báo sâu bệnh hại, dự báo thị trường tiêu thụ,…
- Phổ biến kỹ thuật thâm trong điều kiện BĐKH, các mô hình CSA trong sản xuất;
- Đào tạo, tập huấn cho cán bộ cơ sở, nông dân nâng cao nhận thức và năng lực ứng phó BĐKH.
g) Chính sách đất đai
- Khuyến khích nông dân dồn đổi ruộng đất xây dựng vùng sản xuất tập trung;
- Phát triển thị trường chuyển nhượng và thuê đất để phát triển vùng sản xuất chủ lực tập trung ở các địa phương;
- Tạo điều kiện khuyến khích nông dân và doanh nghiệp liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm trên cơ sở đóng góp của nông dân về đất đai, lao động; doanh nghiệp đầu tư giống, vật tư và quy trình sản xuất, thu mua, tiêu thụ.
h) Mở rộng thị trường, xúc tiến thương mại
- Tiếp tục tổ chức thực hiện có hiệu quả chương trình xúc tiến thương mại nhằm phát triển thị trường tiêu thụ nội địa; giữ vững các thị trường xuất khẩu lớn, thị trường truyền thống và mở rộng thêm các thị trường mới.
- Tăng cường đàm phán tháo gỡ rào cản, ký kết các hiệp định kiểm dịch thực vật đối với các nước có khả năng nhập khẩu trái cây Việt Nam, đặc biệt là các thị trường lớn;
- Tăng cường xây dựng và khai thác, phát huy giá trị thương hiệu, đăng ký chỉ dẫn địa lý; truy xuất nguồn gốc sản phẩm./.
Thái Tuấn - TP Nghiệp vụ
Ý kiến bạn đọc
Bạn cần đăng nhập với tư cách là Thành viên chính thức để có thể bình luận
Danh mục
Thăm dò ý kiến
Mời nhập mã xác nhận
