Nông nghiệp hữu cơ trong chiến lược phát triển nông nghiệp xanh

Nông nghiệp hữu cơ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường, cải thiện sức khỏe cộng đồng và nâng cao giá trị nông sản. Tuy nhiên, so với tiềm năng, sản phẩm có khả năng phát triển sản xuất hữu cơ tại Nghệ An còn phân tán, chi phí giá thành cao, năng suất thấp hơn sản xuất thông thường... Do đó, để xây dựng một nền nông nghiệp hữu cơ ở Nghệ An cần được quan tâm mạnh hơn.

Sản xuất hữu cơ để phát triển nông nghiệp bền vững

Nông nghiệp hữu cơ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường, cải thiện sức khỏe cộng đồng và nâng cao giá trị nông sản. Hiện nay trên địa bàn tỉnh Nghệ An đã có Tập đoàn TH và một số doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ hiệu quả.

Theo thống kê, năm 2021, toàn tỉnh có 3 nhóm sản phẩm trồng trọt là rau củ quả, cây ăn quả và dược liệu được chứng nhận đạt tiêu chuẩn hữu cơ Hoa Kỳ USDA và Organic EU của Châu Âu với diện tích 40,67 ha.

Đến năm 2025, Nghệ An có 96,77 ha diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ được chứng nhận trên các cây trồng như: Cam, rau, ổi, đu đủ, sâm ngưu bàng, dược liệu, chè... Riêng về lĩnh vực chăn nuôi, Tập đoàn TH đã được cấp giấy chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn Châu Âu đối với 1 trang trại chăn nuôi bò sữa hữu cơ quy mô trên 286ha (bao gồm diện tích đồng cỏ và chuồng trại).

Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh hiện có 826,29 ha diện tích các loại cây trồng được công nhận sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP bao gồm các cây trồng như cây lúa, chè, rau các loại, cây ăn quả, cây dược liệu,...

Năm 2013, tập đoàn TH bắt đầu triển khai sản xuất hữu cơ tiêu chuẩn USDA-NOP của Bộ Nông nghiệp Mỹ và EC 834/2007 của Liên minh Châu Âu tại trang trại rau FVF 14,7ha và Trang trại Dược liệu TH 20ha. Quá trình triển khai trên quy mô lớn ở tập đoàn TH cho thấy sự tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn khắt khe nhất để có được những sản phẩm hữu cơ chất lượng quốc tế. Mỗi năm, sản xuất rau quả hữu cơ đạt sản lượng hơn 100 tấn với 95 sản phẩm rau quả đạt chứng nhận hữu cơ châu Âu và Mỹ.

Chị Trương Thị Ngọc Dung, Phó Phòng sản xuất, Công ty CP sản xuất và cung ứng rau quả sạch quốc tế FVF, Tập đoàn TH cho biết: “Tất cả nguyên liệu vật tư đầu vào như phân bón, BVTV đều được bên cấp chứng nhận kiểm duyệt khắt khe. Khi họ đồng ý, phê duyệt thì bên sản xuất chúng tôi mới được phép sử dụng, đảm bảo cuối cùng, sản phẩm đến tay người tiêu dùng đạt tiêu chuẩn hữu cơ”.

Là doanh nghiệp đi đầu trong sản xuất và kinh doanh gạo Thảo Dược, Công ty TNHH Khoa học và Công nghệ Vĩnh Hòa đầu tư bài bản trong quy trình trồng lúa hữu cơ đến sản xuất các loại gạo chất lượng cao. Hiện công ty đạt các chứng nhận HACCP, OCOP từ việc sản xuất giống lúa thuần Việt với thương hiệu "Gạo thảo dược Vĩnh Hòa” như AC5, lúa thảo dược 1, 2, 3.

Bên cạnh sự hưởng ứng của nông dân, các cấp ngành tại Nghệ An đã và đang nỗ lực xây dựng và nhân rộng mô hình thông qua các dự án hỗ trợ. Đồng thời đẩy mạnh thực hiện các chính sách hỗ trợ nông dân tiếp cận và chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ. Ông Trần Sơn, Trưởng phòng kinh tế, UBND xã Nghĩa Lâm cho biết: “Chúng tôi tiếp tục rà soát trên địa bàn và nắm thông tin của các hộ dân có nhu cầu để xây dựng kế hoạch thực hiện từng giai đoạn và tham mưu cho HĐND xã xây dựng chính sách riêng về mô hình sản xuất nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ”.

Ông Phạm Quang Sáng, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Châu cũng thông tin thêm: “Cấp ủy, chính quyền xã tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân phát triển nông nghiệp theo hướng hữu cơ, công nghệ cao, nông nghiệp sạch và vận dụng các chương trình, chính sách hỗ trợ của Nhà nước để phát triển nội dung này”.

Gỡ khó để nông nghiệp hữu cơ phát triển

Nông nghiệp hữu cơ có vai trò quan trọng trong việc nâng cao giá trị nông sản. Song thực tế cho thấy, sản xuất hữu cơ tại Nghệ An vẫn còn nhiều tồn tại. Chi phí sản xuất ban đầu cao, quy trình chứng nhận phức tạp và thị trường tiêu thụ còn hạn chế là những rào cản lớn. Ngoài ra, việc thiếu hụt kiến thức và kỹ thuật chuyên sâu của người sản xuất cũng ảnh hưởng đến việc mở rộng quy mô.

Công ty CP An An Agri với những sản phẩm Organic chất lượng cao, An An Agri không chỉ tạo sinh kế bản địa mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái từ sản xuất nông nghiệp. Chị Đặng Thị Tâm, Giám đốc Công ty chia sẻ: “Sản phẩm mì rau củ của Công ty đã và đang được bán tại 30 tỉnh thành trên cả nước và 05 sàn thương mại điện tử lớn của quốc gia nhưng doanh nghiệp đang gặp một số khó khăn. Trước hết là về đồng ruộng diện tích lớn phục vụ trồng trọt, hiện chưa có cơ chế chính sách nào. Thứ hai là chưa có đủ điện để phục vụ sản xuất, công ty không đủ năng lực để bỏ ra kinh phí quá lớn để lắp trạm".

Đối với xã viên Hợp tác xã Nông nghiệp tổng hợp Quỳnh Bảng, canh tác hữu cơ mang lại giá trị và thu nhập cao khi rau màu cho năng suất từ 60 - 70 tấn/hộ/năm. Tuy nhiên, chứng nhận đạt tiêu chuẩn hữu cơ Việt Nam của HTX hiện đã hết hạn.

“HTX vẫn động viên, khuyến khích xã viên sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP và xúc tiến để được cấp lại chứng nhận, nhưng về lâu dài, mong muốn của HTX vẫn là được các cấp hỗ trợ để tiếp tục sản xuất hữu cơ. Mong các cấp chính quyền đồng hành cùng HTX, có chính sách tiếp tục hỗ trợ dự án sản xuất rau hữu cơ”, anh Hồ Đăng Tâm, Giám đốc Hợp tác xã bày tỏ.

Hiện nay, sản xuất nông nghiệp hữu cơ tại Nghệ An còn khá nhiều vấn đề tồn tại như: thiếu vốn đầu tư, công nghệ, kiến thức chuyên sâu, và khó khăn trong tiếp cận thị trường đã tác động rất lớn đến những cơ sở, doanh nghiệp đầu tư canh tác hữu cơ.

Theo ông Hoàng Quang Hưng, Chuyên viên phòng Kinh tế xã Quỳnh Anh: “Việc xây dựng và phát triển sản xuất hữu cơ chậm trễ sẽ gây ra nhiều tác động tiêu cực: giảm khả năng cạnh tranh của nông sản Nghệ An trên thị trường, mất cơ hội tiếp cận thị trường cao cấp, làm chậm quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh và bền vững.”

Thời gian qua, Chính phủ đã có nhiều văn bản như Nghị quyết 19-NQ/TƯ/2022, Quyết định 885/QĐ-TTg và Nghị định 109/2018/NĐ-CP về phát triển Nông nghiệp hữu cơ ở Việt Nam. Triển khai thực hiện các văn bản này, tỉnh Nghệ An cũng đã ban hành Quyết định số 3108/QĐ-UBND ngày 11/10/2022 phê duyệt Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2022-2030. Đây là cơ sở vững chắc để Nghệ An xây dựng một nền nông nghiệp xanh, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm.

Theo chuyên gia Nông nghiệp Hoàng Trọng Thủy: Để tạo dựng thị trường ổn định cho nông sản hữu cơ, các cơ sở sản xuất hữu cơ tại Nghệ An cần tập trung vào các trọng tâm: liên kết thành tổ hợp tác, HTX để đủ điều kiện thực hiện từ quy trình sản xuất hữu cơ đến phân phối sản phẩm; cần phải đạt được các chứng chỉ hợp quy về tiêu chuẩn sản phẩm hữu cơ; giảm chi phí đầu vào trong sản xuất; ứng dụng KHCN và kỹ thuật trong sản xuất và cuối cùng là phải có các cửa hàng có chỉ dẫn để đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Bên cạnh đó, các cơ quan bàn ngành cũng cần hỗ trợ hỗ trợ nguồn lực sản xuất để các doanh nghiệp, HTX sản xuất hữu cơ phát triển.

Nguồn: https://baonghean.vn/