Truy xuất nguồn gốc hàng hóa trên môi trường số

Từ năm 2027, hàng hóa rủi ro cao phải định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc trên nền tảng quốc gia theo quy định mới.

Mỗi hàng hóa sẽ được gắn với một “dấu vết số”

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 372/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa (có hiệu lực từ ngày 1/1/2027). Theo Nghị định số 372, hoạt động truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa được thực hiện trên môi trường số thông qua mã UID trên Nền tảng quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa.

Trong đó, mã định danh sản phẩm, hàng hóa (mã UID) là đường dẫn (digital link) phù hợp tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn GS1 quốc tế được tạo lập tự động trên Nền tảng quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa, có khả năng định danh và truy xuất đến từng đơn vị hoặc lô, mẻ, loại sản phẩm, hàng hóa.

Mỗi mã UID chỉ được gắn với một sản phẩm, hàng hóa hoặc một lô, mẻ cụ thể và liên kết với một bản ghi dữ liệu chủ duy nhất trên Nền tảng quốc gia.

Việc truy xuất nguồn gốc phải được ghi nhận thông qua khởi tạo chứng chỉ số qua mã UID, nhằm bảo đảm tính toàn vẹn, khả năng xác minh và truy vết độc lập. Việc ghi nhận được thực hiện đối với các sự kiện trọng yếu trong quá trình sản xuất, nhập khẩu, xuất khẩu, lưu thông và tiêu dùng. Các sự kiện này bao gồm cả việc xuất hóa đơn và ghi nhận thời điểm cơ quan Hải quan quyết định thông quan đối với hàng hóa theo quy định của pháp luật về thuế, hải quan và các hình thức quản lý khác. 

Cũng theo Nghị định số 372, tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm đối với sự kiện trọng yếu trong chuỗi cung ứng có trách nhiệm bảo đảm việc khởi tạo chứng chỉ số tương ứng với công đoạn đó thông qua mã UID. Trường hợp dữ liệu xác nhận kết thúc công đoạn đã được đồng bộ về Cơ sở dữ liệu quốc gia về sản phẩm, hàng hóa thì không phải thực hiện lại việc khởi tạo. Nếu việc khởi tạo chứng chỉ số được thực hiện bởi bên cung cấp dịch vụ, các bên phải có thỏa thuận xác định rõ chủ thể thực hiện, phạm vi công việc, trách nhiệm bảo đảm tính chính xác, đầy đủ của dữ liệu và trách nhiệm pháp lý.

Nghị định đồng thời giao bộ quản lý ngành, lĩnh vực quy định cụ thể các sự kiện trọng yếu phải khởi tạo chứng chỉ số đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao, phù hợp với đặc thù từng nhóm hàng. Việc thực hiện phải bảo đảm không làm phát sinh thủ tục, nghĩa vụ kê khai nhiều lần; đồng thời bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ, khai thác dữ liệu sẵn có và đồng bộ, liên thông với Cơ sở dữ liệu quốc gia về sản phẩm, hàng hóa.

Trường hợp chuỗi cung ứng thuộc phạm vi quản lý của từ hai bộ, cơ quan ngang bộ trở lên, bộ, cơ quan ngang bộ quản lý sản phẩm, hàng hóa là cơ quan chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan để quy định và ban hành danh mục, sự kiện trọng yếu phải thực hiện khởi tạo chứng chỉ số và truy xuất nguồn gốc.

Hàng hóa rủi ro cao bắt buộc truy xuất

Nghị định số 372 áp dụng việc định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc theo mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa. Đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao, việc định danh, xác thực dữ liệu chủ và truy xuất nguồn gốc được thực hiện bắt buộc. Danh mục, lộ trình áp dụng, phương thức thực hiện theo lô, mẻ hoặc đến từng đơn vị sản phẩm, hàng hóa, các sự kiện trọng yếu và yêu cầu dữ liệu chuyên ngành do bộ quản lý ngành, lĩnh vực xác định, quyết định theo thẩm quyền.

Đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và thấp, việc định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc được khuyến khích thực hiện tự nguyện.

Với sản phẩm, hàng hóa xuất khẩu, việc áp dụng định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc được thực hiện theo nguyên tắc tự nguyện, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác. Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân chủ động áp dụng để đáp ứng yêu cầu của nước nhập khẩu, thị trường xuất khẩu và hoạt động thương mại quốc tế.

Nghị định cũng quy định việc số hóa các giấy tờ, chứng nhận gắn với sản phẩm, hàng hóa. Đối với hàng hóa có mức độ rủi ro cao, các chứng nhận chất lượng, giấy chứng nhận xuất xứ, chứng nhận hợp quy, hợp chuẩn và các giấy tờ khác được số hóa, xác thực, kết nối, đồng bộ với Nền tảng quốc gia theo lộ trình, tiêu chuẩn dữ liệu và yêu cầu quản lý do cơ quan có thẩm quyền quy định. Đối với hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và thấp, việc số hóa, xác thực, kết nối và đồng bộ các giấy tờ, chứng nhận này được khuyến khích nhằm phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước chuyên ngành.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/