Vùng nguyên liệu phải bắt đầu từ nhu cầu thị trường

Thúc đẩy liên kết thị trường và huy động đầu tư tư nhân là một trong những trọng tâm của dự thảo Đề án “Phát triển vùng nguyên liệu nông, lâm, thủy sản tập trung giai đoạn 2026-2030” vừa được Bộ Nông nghiệp và Môi trường lấy ý kiến rộng rãi.

Theo Đề án, việc tổ chức liên kết vùng nguyên liệu phải lấy nhu cầu thị trường làm định hướng. Trong chuỗi liên kết, doanh nghiệp hoặc tổ chức tiêu thụ xác định nhu cầu thị trường, tiêu chuẩn chất lượng, kế hoạch thu mua, phương thức giao nhận và nguyên tắc xác định giá; đồng thời tham gia đầu tư, cung ứng dịch vụ đầu vào, sơ chế, bảo quản, chế biến, tiêu thụ sản phẩm và thực hiện các cam kết theo hợp đồng.

Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, tổ hợp tác hoặc tổ chức đại diện người sản xuất là đầu mối tổ chức sản xuất, quản lý vùng nguyên liệu; hướng dẫn thành viên áp dụng quy trình kỹ thuật, kiểm soát chất lượng, quản lý dữ liệu số, thực hiện truy xuất nguồn gốc và đại diện thành viên thực hiện hợp đồng liên kết.

Người sản xuất thực hiện sản xuất theo quy trình đã thống nhất, tuân thủ yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo hợp đồng.

Nhà nước kiến tạo, không can thiệp đàm phán giá

Vai trò của Nhà nước được xác định tập trung vào hỗ trợ đầu tư hạ tầng giao thông kết nối và hạ tầng dùng chung thiết yếu; nâng cao năng lực tổ chức sản xuất; chuyển đổi số; thông tin thị trường; xúc tiến thương mại và các nội dung hỗ trợ khác theo quy định.

Đáng chú ý, Nhà nước không can thiệp vào hoạt động thương mại, đàm phán giá hoặc giao kết hợp đồng giữa các chủ thể tham gia liên kết. Các nội dung hỗ trợ tập trung vào xây dựng phương án tổ chức vùng nguyên liệu, phương án và hợp đồng liên kết giữa doanh nghiệp với hợp tác xã, người sản xuất; xây dựng, mở rộng chuỗi từ sản xuất, thu mua, sơ chế, bảo quản, chế biến đến tiêu thụ.

Đề án cũng hỗ trợ áp dụng tiêu chuẩn chất lượng, cấp mã số vùng trồng, rừng trồng, vùng nuôi, vùng khai thác, chứng nhận và truy xuất nguồn gốc; đào tạo, tư vấn về quản trị chuỗi giá trị, quản trị hợp đồng, quản lý chất lượng, quản trị dữ liệu và chuyển đổi số.

Cùng với đó là xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, phát triển thị trường trong nước và xuất khẩu, thương mại điện tử, xây dựng nhãn hiệu, thương hiệu và quảng bá sản phẩm vùng nguyên liệu.

Doanh nghiệp được khuyến khích đầu tư vào giống, vật tư, cơ giới hóa, sơ chế, bảo quản, chế biến, logistics, hạ tầng dịch vụ và các dịch vụ hỗ trợ chuỗi giá trị theo quy định của pháp luật.

Không hỗ trợ vùng nguyên liệu không xác định được đầu ra

Một nguyên tắc quan trọng là liên kết phải được xác lập trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng, minh bạch, cùng chia sẻ lợi ích, rủi ro và phù hợp quy định của pháp luật. Vùng nguyên liệu phải có phương án tổ chức và hợp đồng hoặc thỏa thuận liên kết còn hiệu lực giữa doanh nghiệp với hợp tác xã hoặc tổ chức đại diện người sản xuất.

Doanh nghiệp tham gia phải có năng lực tổ chức thu mua, sơ chế, chế biến hoặc tiêu thụ sản phẩm; cam kết đầu tư, tiêu thụ và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo hợp đồng.

Nội dung hỗ trợ của Nhà nước phải gắn với kết quả đầu ra, hiệu quả liên kết và không trùng lặp với các chương trình, dự án hoặc chính sách hỗ trợ khác. Đặc biệt, hỗ trợ của Nhà nước chỉ thực hiện đối với vùng nguyên liệu có liên kết thị trường rõ ràng, có phương án tổ chức sản xuất khả thi và có cam kết đầu tư, tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp.

Theo đó, không hỗ trợ đầu tư dàn trải, không gắn với nhu cầu thị trường hoặc không xác định được đầu ra ổn định cho sản phẩm. Trường hợp doanh nghiệp không tiếp tục thực hiện liên kết hoặc không đáp ứng các điều kiện theo quy định, cơ quan có thẩm quyền được xem xét lựa chọn doanh nghiệp khác đủ năng lực để tiếp tục tổ chức liên kết.

Cơ chế này nhằm bảo đảm hoạt động của vùng nguyên liệu được duy trì ổn định, không làm gián đoạn chuỗi giá trị và không phụ thuộc vào một doanh nghiệp duy nhất.

Kết quả của chính sách liên kết sẽ được đánh giá thông qua số chuỗi được hình thành, mở rộng; số doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất tham gia; tỷ lệ diện tích và sản lượng tiêu thụ theo hợp đồng; tỷ lệ hợp đồng được thực hiện theo cam kết; tỷ lệ vùng nguyên liệu đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và mức độ thực hiện cam kết thu mua, đầu tư, hỗ trợ kỹ thuật của doanh nghiệp.

Nguồn: https://mae.gov.vn/